Sayfamızı Beğenin  

   
   
   

7. Sınıf Fiiller

Kullanıcı Değerlemesi:  / 5
Kötüİyi 
Detaylar

FİİL (EYLEM)

 

*İş, oluş, hareket, kılış, durum bildiren kelimelerdir.

Gel, Otur, Kalk, Çık, Uyu, Döv

 

Not: Olumsuzluk eklerini alabilirler.

Gelme, Oturma, Kalkma, Çıkma, Uyuma, Dövme

 

Not: Daha önce de ifade ettiğimiz gibi, bir sözcüğün fiil olduğunu anlamak için, sözcüğün yalın haline “-mek,-mak” eklerini getirebiliriz. Gelebiliyorsa fiildir.

 

Not: Fiiller kip ve kişi eklerini alabildikleri gibi, hiç ek almadan da kip ve kişi bildirebilirler.

Gel-di-m. (“-di” Görülen geçmiş zaman eki. “-m” 1. tekil şahıs eki)

Gel. (Ek yoktur. Bu nedenle Emir kipi. 2. tekil şahsı bildirmektedir.)

 

Not: Fiil, tek başına bir cümle özelliği gösterebilir.

Kapat. (Bu bir kurallı cümledir.)

 

Not: Fiiller, anlam özelliklerine göre üçe ayrılır:

1)Kılış Fiilleri: 

Bu tür fiiller, bir nesne ile gerçekleşir.

Yaz, Oku, Çiz, Diz, İç, Sil

 

2)Durum Fiilleri:

Bu tür fiiller, bir nesne ile gerçekleşmez.

Uyu, Ağla, Gül, Dur, Eğlen

 

3)Oluş Fiilleri: 

Varlığın zaman içindeki değişimini bildiren fiillerdir.

Büyü (mek), Morar (mak), Çirkinleş (mek), Yeşer (mek), Piş (mek), Paslan (mak) 

 

Not: Fiillerin çekimi kip ve kişi ekleri yardımıyla yapılır. 

 

 

 

KİP EKLERİ

*Fiillere zaman yada dilek anlamı katan eklerdir.

 

A)HABER (BİLDİRME) KİPLERİ:

*Fiilin zamanını bildiren kip ekleridir.

 

1- Görülen Geçmiş Zaman: (-di, -dı, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, -tü)

*Bu ek, geçmişte yapılan bir işin, kişi tarafından görüldüğünü, bilindiğini ifade eder.

Kaç-tı-m , kaç-tı-n , kaç-tı

Kaç-tı-k , Kaç-tı-nız , Kaç-tı-lar

 

2- Öğrenilen (Duyulan) Geçmiş Zaman: (-mış, -miş, -muş, -müş)

*Bu ek, geçmişte yapılan bir işin, başkasından duyulduğunu ifade eder.

Yaz-mış-ım , yaz-mış-sın , Yaz-mış

Yaz-mış-ız , yaz-mış-sınız , yaz-mış-lar

 

3- Şimdiki Zaman: (-yor, -mekte, -makta)

*Bu ekler fiilin şu anda yapıldığını ifade eder.

Geziyor, boyuyor, gelmekte, yağmakta

 

4- Gelecek Zaman: (-ecek, -acak)

*Bu ek fiilin gelecekte yapılacağını ifade eder.

Yatacak, Çıkacak, Sevecek

 

5- Geniş Zaman: (-r, -er, -ır)

*Bu ek fiilin her zaman yapıldığını yada yapılacağını ifade eder.

Kırar, Erir, Gözler, Görür

 

Not: Geniş zamanın olumsuzu “-mez, -maz” ekleriyle yapılabilir.

Burada diğerlerinden farklı olarak geniş zaman ekinin düştüğü görülür.

Gördü / Gömedi

Görür / Görmez

 

 

B) DİLEK (İSTEME) KİPLERİ:

*Fiilin zamanını bildirmeyen kip ekleridir. İsteme, şart, gereklilik veya emir anlamları içerirler.

 

1- İstek Kipi: (-e, -a)

*İsteme anlamı katar.

Çıkayım, Yiyesin, Kıralım

Not: En sık kullanımı “-eyim, -ayım, -elim, -alım” dır.

 

2- Şart (Koşul) Kipi: (-se, -sa)

*Şart anlamı katar.

Koşsak, Sevsen, Yaşasam

 

3- Gereklilik Kipi: (-meli, -malı)

*Gerekme ve ihtimal anlamı katar.

Düşünmeliyiz, Yürümelisiniz, Olmalı

 

4- Emir Kipi: (Sabit eki yok)

*Emretme anlamı katar.

*Emir kipinde fiil, şahıslara göre ek alır.

* 1. Tekil ve 1. Çoğul kişilerin emir çekimi yoktur.

 

1. T: -............................1. Ç: -

2. T: Gel..........................2. Ç: Gel-in

3. T: Gel-sin.....................3. Ç: Gel-sinler

 

 

 

BASİT ZAMANLI FİİLLER: (Basit Çekimli Fiiller)

*Tek bir kip eki alan fiillerdir.

Fiil + Kip Eki + Şahıs Eki

 

Sür+dü+m Görülen Geçmiş Zaman

Bak+mış+sın Öğrenilen Geçmiş Zaman

 

 

BİLEŞİK ZAMANLI FİİLLER: (Bileşik Çekimli Fiiller)

*Birden fazla kip eki alan fiillerdir.

Fiil + 1. Kip Eki + 2. Kip Eki (-di, -miş, -se) + Şahıs Eki

 

Not: 2. Kip eki aslında ek-fiildir. Ve bu ekler sabittir.

Git+miş+ti+n

Gid+ecek+miş+iz

Git+miş+se+niz

 

 

Bileşik zamanlı Fiiller Üçe Ayrılır:

 

1- Hikaye Bileşik Zaman: (-di)

Fiil+Kip eki+(-di)+Şahıs eki

Baksaydık, Okumalıydın, Oturacaktım

 

2- Rivayet Bileşik Zaman: (-miş)

Fiil+Kip eki+(-miş)+Şahıs eki

Arıyormuş, Çıkaymışsın, Silecekmişiz

 

3- Şart Bileşik Zaman: (-se)

Fiil+Kip Eki+(-se)+Şahıs Eki

Gelmişseniz, Yatmalıysan, Boyadıysak

 

Not: Emir kipinin bileşik zamanı yoktur.

 

Not: Katmerli bileşik zaman:

Gel+iyor+du+y+sa+m

Yap+acak+mış+sa

 

 

FİİLERDE ANLAM-ZAMAN KAYMASI:

*Kip eklerinin görevi dışında, başka bir kip ekinin yerine kullanılmasıyla oluşur.

*Bileşik zamanlı fiillerde anlam-zaman kayması olmaz.

*Dua ve dileklerde genelde görülür.

 

Yarın maça gidiyor muyuz? (aslında “gidecek miyiz?” olmalı… )

Bu yıl ÖSS haziran ayında yapılıyor. ( “yapılacak.” )

Akşamları erken yatıyorum. ( “yatarım.” )

Küçük yaştayken futbol oynamaya başlıyor. ( “başlamış.” )

Hoca bir gün ağaca çıkar. ( “çıkmış.” )

Her şey gönlünüzce olsun. ( “ola.” )

 


Yorumlar   

0 #1 gs cimbom 16-10-2014 17:26
çok teşekkür ediyorum çok güzel anlatmış gibi oldu
Alıntı

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

   
   
Custom Search
   

Tüm hakları saklıdır. Site Adı Açıkca  belirtilerek , ve yazıya link verilerek  alıntı yapılabilir. Yazının izinsiz yada link verilmeksizin kopyalanması durumunda hukuki işlem yapılacaktır. Detaylı Bilgi için Kullanım ve Gizlilik Sözleşmesine Bakınız.Telif Hakkı olan mataryel bildirliği an yayından kaldırılacaktır.

                                     Copyright © 2012 calisma-kitabi.com

 

 

© calisma-kitabi.com